Daga Mohammed Babagana Abubakar
Yayin da yan Najeriya ke bikin Ranar Dimokuraɗiyya a ranar 12 ga Yuni, wannan lokaci yana ba da damar ba kawai domin murnar tafiyar dimokuraɗiyyar ƙasa ba, har ma da yin nazari kan yadda ake aiwatar da dimokuraɗiyya a jihohin tarayya daban-daban. A Jihar Kano, tsarin mulkin dimokuraɗiyya a ƙarƙashin jagorancin Gwamna Abba Kabir Yusuf ya samar da wani abin koyi mai ban sha’awa wanda ke nuna hakikanin abubuwa biyu masu gudana lokaci guda, rikice rikicen siyasa a matakin manyan yan siyasa da kuma ci gaba mai armashi a matakin talakawa.
Waɗannan abubuwa biyu masu kama da juna amma masu bambanci sun zama siffofin siyasar Kano a wannan zamani. Yayin da kafafen yaɗa labarai ke cike da rahotannin rigingimun siyasa, shari’o’i da takaddama tsakanin jam’iyyu, akwai kuma wani labari mai muhimmanci da ke gudana a cikin al’ummomi, makarantu, asibitoci da sauran cibiyoyin gwamnati a faɗin jihar.
Fuska ta farko ta dimokuraɗiyyar Kano ita ce wadda ta kunshi gasa mai zafi ta siyasa da kuma takun saƙa tsakanin cibiyoyin gwamnati. Tun bayan hawansa mulki a shekarar 2023, Gwamna Abba Kabir Yusuf ya jagoranci jihar cikin yanayi mai cike da ƙalubalen siyasa. Gwamnatinsa ta fuskanci ƙalubalen shari’a, adawa daga ’yan hamayya da kuma sa ido na kusa daga masu sukar gwamnati waɗanda ke ƙoƙarin gwada ƙarfi da sahihancin mandat ɗin da jama’a suka ba ta.
Rikicin siyasa tsakanin jam’iyyar mai mulki ta NNPP da jam’iyyun adawa ya haifar da yanayi mai ɗauke da zafin siyasa. Manufofi da gyare gyaren gwamnati da dama sun zama abin muhawara mai zafi a tsakanin jama’a. Ayyukan sabunta birane, binciken hukumomi da wasu sauye sauyen gudanarwa sun jawo suka daga masu adawa tare da haifar da tattaunawa mai yawa a cikin al’umma.
Ga wasu masu sa ido, irin waɗannan abubuwa na iya haifar da tunanin cewa jihar ta nutse cikin rikicin siyasa. Amma idan aka duba ta fuskar dimokuraɗiyya, irin wannan gasa mai ƙarfi na nuna balaga da ƙarfin al’adun siyasar Kano. Dimokuraɗiyya tana bunƙasa ne ta hanyar ɗaukar nauyi, muhawara da kuma sa hannun jama’a a harkokin mulki. A Kano, yan siyasa suna fahimtar muhimmancin iko, yayin da jama’a kuma ke nuna sha’awa da kulawa kan yadda ake tafiyar da gwamnati.
Hakika, tsananin wannan gasa ta siyasa na nuna cewa cibiyoyin dimokuraɗiyya suna aiki kuma suna da ƙarfi. Ana ƙalubalantar iko a kai a kai, ana binciken duk wani mataki na gwamnati, kuma jami’an gwamnati suna gudanar da ayyukansu ƙarƙashin kulawar jama’a. Duk da cewa irin wannan yanayi na iya haifar da tashin hankali a wasu lokuta, yana kuma nuna cewa Kano na da al’umma masu wayewar siyasa waɗanda ba sa ɗaukar mulki da wasa.
Sai dai kuma bayan waɗannan labaran siyasa akwai fuska ta biyu ta dimokuraɗiyyar Kano, wadda ta shafi rayuwar talakawa kai tsaye.
Kano first
Duk da hayaniyar da rikice rikicen siyasa ke haifarwa, gwamnatin ta ci gaba da mayar da hankali wajen bunƙasa rayuwar jama’a da saka hannun jari a ci gaban ɗan Adam. Gwamnatin Abba Kabir Yusuf ta fifita manufofin da ke da nufin inganta rayuwar talakawa, musamman marasa galihu da waɗanda suka fi buƙatar tallafi.
Fannin ilimi ya kasance ɗaya daga cikin manyan abubuwan da gwamnatin ta fi mayar da hankali a kai. An zuba jari mai yawa wajen gyaran makarantu, samar da kayan karatu, horas da malamai da kuma dawo da shirye shiryen bayar da guraben karatu zuwa ƙasashen waje. Waɗannan matakai sun ƙara wa dubban ɗalibai damar samun ingantaccen ilimi tare da sabunta musu fata na samun kyakkyawar makoma.
Haka kuma, bangaren lafiya ya samu kulawa sosai. Gyaran cibiyoyin kiwon lafiya na matakin farko, samar da kayan aikin lafiya da gudanar da shirye shiryen kai ayyukan lafiya zuwa karkara sun taimaka wajen ƙara samun sauƙin samun kulawar lafiya, musamman a yankunan da suka dade suna fama da ƙarancin kayayyakin more rayuwa.
A bangaren tattalin arziki kuwa, shirye shiryen ƙarfafa matasa da mata ta hanyar koyar da sana’o’i, tallafa wa harkokin kasuwanci da horas da dabarun dogaro da kai sun ba mutane da dama damar samun hanyar fita daga matsalolin tattalin arziki. A wannan lokaci da yawancin yan Najeriya ke fuskantar ƙalubalen rayuwa, irin waɗannan shirye shirye suna samar da damar dogaro da kai da haɗa jama’a cikin ci gaban tattalin arziki.
Bunkasa ababen more rayuwa ma ya kasance ɗaya daga cikin manyan manufofin gwamnatin. Ayyukan gina da gyaran hanyoyi a sassa daban daban na jihar sun taimaka wajen sauƙaƙa zirga zirga da bunƙasa harkokin kasuwanci. Duk da cewa wasu daga cikin ayyukan sabunta birane sun jawo muhawara, an aiwatar da su ne da manufar samar da birane masu tsari da dacewa da bukatun jama’a.
Bugu da ƙari, ƙoƙarin gwamnatin wajen biyan basussukan fansho da aka gada tare da tabbatar da biyan albashin ma’aikata a kai a kai ya kawo kwanciyar hankali ga dubban iyalai. Ga ma’aikata da masu ritaya da dama, waɗannan ba nasarori na gudanarwa kawai ba ne, suna wakiltar gwamnati mai sauraron jama’a da kuma cika alhakin da ke kanta.
Yayin da Kano ke bikin Ranar Dimokuraɗiyya tare da sauran jihohin Najeriya, jihar na bayar da wani muhimmin darasi game da yanayin mulkin dimokuraɗiyya. Rikicin siyasa da ci gaban al’umma ba lallai ne su kasance abubuwa masu karo da juna ba. A lokuta da dama, suna tafiya tare a cikin tsarin dimokuraɗiyya guda ɗaya.
Kwarewar Kano a ƙarƙashin Gwamna Abba Kabir Yusuf na nuna cewa duk da cewa rikice rikicen siyasa kan fi jan hankalin jama’a, ainihin ma’aunin nasarar dimokuraɗiyya shi ne yadda gwamnati ke inganta rayuwar al’ummarta. Rikice rikicen siyasa za su zama tarihi wata rana, amma saka hannun jari a ilimi, lafiya, ababen more rayuwa da ci gaban ɗan Adam zai ci gaba da zama gado mai ɗorewa.
A ƙarshe, dimokuraɗiyyar Kano ba ta ta’allaka ne kawai kan zafin gasa ta siyasa ba, har ma da juriyar burin ci gaba da ake da shi. Yayin da jihar ke ci gaba da fuskantar ƙalubalen mulki, babban aikin da ke gaba shi ne tabbatar da cewa gasa ta dimokuraɗiyya tana haifar da ci gaba mai ma’ana ga jama’a. Idan aka auna da wannan ma’auni, ƙoƙarin da ake yi wajen ƙarfafa al’umma da inganta cibiyoyin gwamnati na iya zama mafi ɗorewar nasarar wannan zamani na dimokuraɗiyya.