Daga Aliyu Mohammed Tong
A mafi yawan ƙauyukan Najeriya, noma shi ne ginshiƙin rayuwar al’umma, domin yana ciyar da iyalai, yana ƙarfafa tattalin arzikin yankuna, tare da taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da wadatar abinci. Saboda haka, zuba jari a fannin noma na daga cikin hanyoyin da suka fi tasiri wajen inganta rayuwar jama’a.
Kasancewar ƙananan hukumomi su ne mafi kusa da al’umma a matakin ƙasa, suna da babbar alhakin tsara da aiwatar da manufofin da za su magance matsalolin da ke addabar al’ummomin karkara kai tsaye. A Ƙaramar Hukumar Magumeri ta Jihar Borno, wannan nauyi ya bayyana ƙarara ta hanyar wani gagarumin shiri na bunƙasa noma ƙarƙashin jagorancin Shugaban Ƙaramar Hukumar, Mataimakin Farfesa Injiniya Ali Yaumi.
Tun bayan hawansa mulki, shugaban ya sanya noma a sahun gaba cikin tsare-tsaren gwamnatinsa, yana mai fahimtar cewa haɓaka amfanin gona na da matuƙar muhimmanci wajen farfaɗo da tattalin arziki, rage talauci da kuma tabbatar da zaman lafiya mai ɗorewa a al’ummomin da suka sha fama da matsalolin tsaro tsawon shekaru.
Daya daga cikin matakan farko da gwamnatin ta ɗauka shi ne samar da ingantaccen tsaro ga manoma. Ganin cewa matsalolin tsaro sun sa manoma da dama sun daina noma ko kuma sun rage yawan gonakin da suke noma, ƙaramar hukumar ta ƙarfafa haɗin gwiwa da hukumomin tsaro domin kare yankunan noma da hanyoyin da manoma ke bi zuwa gonakinsu. Haka kuma, ƙaddamar da tsarin tsaron Agro-Ranger na ƙaramar hukuma ya ƙara wa manoma kwarin gwiwa, tare da ƙarfafa su su koma gonakinsu.
Baya ga batun tsaro, gwamnatin ta samar da ayyukan noman zamani ta hanyar bayar da tallafin amfani da taraktoci wajen gyaran ƙasa, abin da ya rage wa manoma wahala tare da ƙara sauri da ingancin aikin noma. Har ila yau, ƙaramar hukumar ta haɗa kai da shirye-shiryen tallafin noma na Gwamnatin Tarayya da ta Jihar Borno, ta hanyar sauƙaƙa wa manoma samun takin zamani a farashi mai rahusa, domin taimaka musu su ƙara yawan amfanin gona duk da hauhawar farashin kayan noma.
Waɗannan matakai sun fara haifar da sakamako mai kyau. A sassa daban-daban na yankunan noma a Magumeri, ana iya ganin yadda gonaki suka sake bunƙasa, alamar dawowar ƙwarin gwiwa da fata a zukatan manoma. Kasancewar Jihar Borno tana cikin yankin Sudan Savannah, inda damina ke da ɗan gajeren lokaci, samun tallafin noma cikin lokaci yana da matuƙar muhimmanci wajen samun amfanin gona mai kyau. Yanzu da damina ta kankama, ana sa ran waɗannan matakan za su haifar da ƙarin yawan amfanin gona da kuma girbi mai albarka.
Ko da yake cikakken tantance nasarar shirin zai fito ne bayan ƙarshen kakar noma, alamomin farko sun nuna cewa jarin da gwamnatin ƙaramar hukumar ta zuba a fannin noma yana tafiya a kan turba mai kyau. Fiye da haka, wannan tsari ya nuna yadda shugabanci nagari a matakin ƙaramar hukuma zai iya inganta rayuwar al’ummomin karkara ta hanyar manufofi masu amfani da suka mayar da hankali kan bukatun jama’a.
Abin da ke faruwa a Magumeri ya zama darasi mai muhimmanci ga sauran ƙananan hukumomin Najeriya. Ba da fifiko ga bunƙasa noma, tabbatar da tsaron manoma da kuma samar da tallafin noma cikin lokaci, dabaru ne da za su ƙarfafa wadatar abinci, samar da ayyukan yi da kuma bunƙasa tattalin arzikin karkara.
Yayin da kakar noman shekarar 2026 ke ci gaba, masu ruwa da tsaki na ci gaba da fatan cewa shirye-shiryen da Ƙaramar Hukumar Magumeri ta ƙaddamar za su cimma manufofin da aka sanya a gaba. Ci gaba da waɗannan shirye-shirye har bayan lokacin girbi zai taimaka wajen inganta rayuwar manoma, tare da ƙarfafa ƙoƙarin sake gina al’umma masu ɗorewa da bunƙasa harkar noma na dogon lokaci.
Ga mafi yawan al’ummar Magumeri, saƙon a bayyane yake: idan aka bai wa noma kulawar da ta dace, fata na dawowa gonaki, rayuwar manoma na inganta, kuma al’umma na matsowa kusa da samun ci gaba mai ɗorewa da wadata.